فرزند ابى المخارق باشد ؛ زيرا به ضعيف بودن او تصريح كرده‌اند . « 1 » 5 . إنّ ابن ملجم دخل في المسجد في فروع الفجر الأوّل ، فدخل في الصلاة تطوّعا ، ثم افتتح القراءة ، فجعل يكرّر هذه الآية : وَ مِنَ النَّاسِ مَنْ يَشْرِي نَفْسَهُ ابْتِغاءَ . . . « 2 » فاقبل عليّ و بيده محسر [ كذا ] يوقظ الناس للصلاة فمرّ بابن ملجم و هو يردّد الآية ، فظن أنّه تعيّا فيها ، ففتح له : . . . وَ اللَّهُ رَؤُفٌ بِالْعِبادِ « 3 » ثم انصرف علي ، فتبعه فضربه على قرنه ، فقال علي : احبسوه ثلاثا و أطعموه و اسقوه ، فإن أعش أرى فيه رأيي ، و إن أمت فاقتلوه ، و لا تمثّلوا به ، فمات و أخذه عبد اللّه بن جعفر فقطع يده و رجليه ، فلم يجزع ، و أرادوا قطع لسانه فجزع ، فقيل له : ما هذا الجزع على لسانك وحده ؟ قال : إنّي أكره أن تمرّ بي ساعة من نهار ، لا أذكر اللّه فيها ، ثم قطعوا لسانه و ضربوا عنقه ؛ « 4 » ابن ملجم در پاسى از فجر اوّل ، وارد مسجد شد و به نماز مستحبى ايستاد و به قرائت آن مشغول شد و اين آيه را تكرار مىكرد : وَ مِنَ النَّاسِ مَنْ يَشْرِي نَفْسَهُ ابْتِغاءَ . . . ؛ از ميان مردم كسى است كه جان خود راى براى طلب خشنودى خدا مىفروشد على پيش آمد و در دستش محسرى بود و مردم را براى نماز بيدار مىكرد ، پس بر ابن ملجم - كه آيه را تكرار مىكرد - گذشت . امام فكر كرد او دنبالهء آيه را نمىداند كه گفت : وَ اللَّهُ رَؤُفٌ بِالْعِبادِ ؛ خدا نسبت به [ اين ] بندگان مهربان است و رفت . ابن ملجم او را دنبال كرد و به پيشانى آن حضرت ضربه زد . على - عليه السلام - فرمود : سه روز او را نگه داريد و آب و غذا به او بدهيد . اگر زنده ماندم دربارهء او نظر خواهم داد و اگر مردم ، وى را بكشيد و مثله‌اش نكنيد . حضرت وفات كرد . ابن ملجم را عبد اللّه بن جعفر گرفت ، دست و پايش را بريد و او هيچ نگفت و بىتابى نكرد . وقتى خواستند زبانش را ببرند بىتابى كرد . به او گفتند : چرا براى بريدن زبانت بىتابى مىكنى ؟ گفت : من خوش ندارم ساعتى از روز بر من بگذرد كه ذكر خدا نگويم . بعد زبانش را قطع كردند و گردنش را زدند . نظر نگارنده : اضافه‌اى كه در نقل مصنّف و جوهر النقى آمده ، محل تأمل و اشكال است به ويژه كه هيچ‌كس نگفته ابن ملجم اهل ذكر و عبادت بوده است ؛ در حالى كه

--> ( 1 ) . تهذيب الكمال ، ج 12 ، ص 13 . ( 2 ) . بقره ( 2 ) آيهء 207 . ( 3 ) . همان . ( 4 ) . جوهر النقى ( در حاشيهء سنن الكبرى ) ج 8 ، ص 103 - 104 ؛ ابن قتيبه ، امامه و سياسه ( به نقل از : جوهر النقى ) ، ص 160 - 161 ( با تفاوت فراوان در نقل ) .